slenskir mlshttir, spakmli og slensk mlsaga. Flokkunarkerfi mlshtta | Ms.is

Hr verur stust vi flokkunarkerfi mlshtta sem finna m bk Slva Sveinssonar, slenskir mlshttir, me skringum og dmum, en ar eru mlshttir dregnir dilka eftir uppruna eirra og notkun. Efnisflokkun af v tagi, sem sett er fram bkinni, er hugsu til einfldunar og ginda fyrir tttakendur keppninnar, Fernuflugs.

Fyrsti hlutinn tekur til mlshtta sem me einum ea rum htti m rekja til gamla bndasamflagsins og eirra vinnubraga sem tkuust utan dyra og innan, sia og venja sem rekja m til fornra atvinnuhtta, menningar og margvslegra hefa.

rum hluta, eru mlshttir sem eiga rtur sjskn. eir lsa msum astum sem sjmenn rabtum lentu vi vinnu sna, en gangast vel ntmamnnum yfirfrri merkingu sinni.

rija hluta koma fyrir mlshttir sem m tengja vi tt og uppruna, skyldur manna vi tt sna ea hvernig mnnum er tt skoti.

eim fjra eru spakmli sem tengjast lfi og daua, tr, rlgum og fnti veraldlegra ga egar velfer slarinnar er hfi.

Fimmti hlutinn, ltur a v sem tengist dyggum og lstum. Allir essir mlshttir mtast af hfudyggum sjlfsurftasamflagsins, sparsemi, ini, hlni og ngjusemi. Menn ttu ekki einungis a gta hfs, heldur mealhfs. Lestirnir voru skilgreindir samkvmt essari smu sifri. hf, mlgi, trmennska, og leti voru hfusyndir manna.

Sjtti hlutinn tekur til efnistta hverra inntak er auur, vld, ftk og vesaldmur, en margir mlshttir taka til essara atria reynsluheimi mannsins. essir mlshttir bera vitni kristilegu hugarfari, en einkum v hfi, ngjusemi og rautseigju sem orra flks var innrtt uppeldi ldum sjlfsurftabskapar. A jafnai var rngt bi, einkum hj leigulium og flki eirra, a ekki s minnst urfamenn og urrabarflk.

Sjundi hlutinn, fjallar um andstur r sem felast skunni annars vegar og ellinni hins vegar. essar andstur endurspeglast hugtkum bor vi; lf og daui, vor og haust, rsl og hugarr, fljtfrni og reynsla, ffri og menntun, svo dmi su tekin.

ttundi hlutinn, er safn orkvia um reynslu sem lfi veitir llum amstri daganna, hva svo sem menn hafa fyrir stafni. Forum hfu menn rar, orf, ea hrfu hndum en n dgum er notast miki vi bla, tlvur og flugvlar. En mannlegt eli er samt vi sig og enn er reynslan lygnust. Menn hafa ekki breyst tt hent hafi veri gmlu mjlkurbrsunum og tannvttar mjaltirnar.

Hluti I

Aldur
Aldur og stt koma brtt b.

Atlti
Gott atlti er gjfum betra.

Bastofa
Margt er bastofuhjali.

Bija
Betra er a bjargast vi sitt en bija ara.
Betra er a banga en bija.

Bta
Fleira m bta en feita steik.

Bja
Vandi er vel bonu a neita.
Bur enginn betur en sjlfur hefur.
Mrgum verur bilt boi er.

Brau
Brau er barna matur.
Brau er barns leikur.
Betra er hlft brau en allt misst.
Aldrei blessast frjlst brau vaxtist.

Brunnur
Aldrei er svo djpur brunnur a ei veri upp ausinn.
Af illum brunni kemur hreint vatn.
Ekki ber alla a sama brunni.
Of seint er a byrgja brunninn barni er dotti ofan .

Dagur
Mrg eru dags augu.
Fyrr lgir ljs en loki er degi.
Einn dagur tekur annars bjrg burt.

Eik (r bk Bjarna Vilhjlmssonar)
Hefur eik a er af annarri skefur.
verur eik a fga er undir skal ba.
rum bera eikur vexti.
Lifir eik tt laufi fjki.
Af vextinum ekkist eikin.
Allar eikur hafa einhverja rt.
Engin er eik n kvista.

Eldur
Kulnar eldur nema kyntur s.
Baka ig mean eldurinn brennur.

Flot
Sjaldan hef g flotinu neita.
Hva skal flot vi feitum sel?

Furpeningur
sinu fleytist ei furpeningur.

Garur
Garur er granna sttir.
Gott er um auugan gar a gresja.
Ekki er um auugan gar a gresja.

Gestur
Gu elur gesti.
Eins og bndinn er gefur gu gesti.
Sjlfboi er gum gesti.
Betri er koma gs gests en kveja.
Ei skal letja gan gest er ganga vill.
rnttur gestur ykir verstur.
Sjaldan er gang a gestakomu.
Sjaldan hlst gott af gestum.
Gestur gerir sig margur a greifa.
Vondur er vanakkltur gestur.
Glggt er gests auga.
Betri er koma gs gests en kveja.

Geyma (r bk Bjarna Vilhjlmssonar)
Illum geymir, ef aldrei ntur.
v er illa sa sem of vel er geymt.
S geymir msum er til morguns geymir.
a er illt a geyma sem allir girnast.
Betra er geymt en gleymt.
Betra er a geyma sns en grafast eftir annarra.
Ekki geyma allir a besta til ess sasta.
Hann geymir drt sem friinn geymir.
Grddur er geymdur eyrir.
Geym vel a ei glatast m.
a gerir hvern gan a geyma vel sitt.

Giftast (r bk Bjarna Vilhjlmssonar)
S sem giftist gengur ekki fr skildaganum.
Ekki er hgt a giftast engin bst.
Betra er a giftast en brenna.

Gras
ar grr grasi sem girt er um.
Sjaldan grr gras almenningsgtu.
Ekki spretta grs vi einsamlan urrk.

Grautur
msir eiga hlut grautarger.
Margt er grtt graut eti.

Hey
Betra er hey en hagi.
Flest er hey harindum.
Sjaldan fyrnast grn hey gari.
Til ess eru heyin a gefa au.
Rrt er heimbori hey.

Hsbndi
Hsbndans er auga best .
Augu hsbndans gera meira en hendur hans bar.
Hsbndinn gerir garinn frgan.

Hsbruni
Hollari er hsbruni en hvalreki fyrsta ri.

Jrn
funa skal jrn heita.
Hamra skal jrn mean heitt er.
Best er a sma jrni mean er heitt.
Svo m brna jrn a bti.

Keppur
a munar ekki um einn kepp slturtinni.

Ker
Hvert ker hkir snum eigin botni.
Oft eru gisin hin gmlu ker.
Ekkert er kyn tt keraldi leki, gisi og gjarftt.
Svo m hver ker fylla a t af fli.
a bur lengst kerinu sem fyrst kemur a.
a skiptir miklu hva fyrst kemur keri.
Tmt er keri krossa s yfir.

Ketill
Litlir katlar hafa og eyru.

Lykill
Ekki eru allir lyklar bundnir vi einnar konu belti.

Morgunn
Morgunstund gefur gull mund.
Gur dagur byrjar a morgni.
Morgunsvefn er melur bi.
Drjg eru morgunverkin.
Misjfn eru morgunverkin.

magi
Fullkeypt er magaverki.
mtt eru maga or.

Pottur
Va er pottur brotinn.
Illt er lta lekan pott.

Prestur
Allt verur fyllt nema pokinn prestsins.
Flest tur svangur prestur og soltinn djkni.
a er sjlfsagt um prestlambi heylti s.
Prestfiskur er fagur og magur.
Eins eru prestar eins og arir menn, ekki m eim tra.
Lka hefur fundist skarn slinni prestsins.

Rskona
Margar rskonur eru sjaldan matdrjgar.

Regn
Eigi verur a allt a regni er rkkur lofti.
Oft kemur regn eftir reiarslag.
Sjaldan er eitt regn yfir allt land.

Reki
Betri er ltil rekavon en mikil skriuvon.

Reykur
Fl svo reykurinn a fallir ei grfina.

Rota
Fyrr m n rota en daurota.

Skai
Hira m vi hlfum skaa.
Betra er hlfur skai en allur.
Skainn gerir mann hygginn en ekki rkan.

Skjl
Foki er flest skjl.
foki er eitt skjl er fennt anna.

Skr
Gamlir skr falla best a fti.
rf er a bleyta urra sk.
Af vondu leri gerast ei gir skr.
Fyrr verur skrinn armur en fturinn varmur.
Sjlfur veit gerst hvar skrinn kreppir.
Svo slit g skm bnda, kva smalinn.
Af annars lengju er hgt a sna sk.

Spara
a verur a spara sem lengi a vara.
Seint er a spara bylur botni.
Seint er a spara sr botninn.
Margur sparar sitt en nist annarra.
Eigi veit hverjum sparir.
Oft er leium spara a ljfum huga.

Steinn
Illa grr um hran stein.
Um veltan stein vex traula gras.
rveltur stein verur sst mosavaxinn.
Tvisvar verur s feginn sem steininn sest.

Sr
S kann ekki a segja af sru sem aldrei spur nema stt.

Tjara
Enginn tekur s tjruna er eigi loi vi.
Fir taka svo tjrunni a hn tolli ekki vi gmana.

Vnn
Allt er a vnt sem vel er grnt.

Vndur
Nir vendir spa best.
Vndurinn gjrir gott barn.
Margur brtur vnd yfir eigin hnd.

fa
Oft veltir ltil fa ungu hlassi.

r
Betri eru fimmtn r aldar en tuttugu kvaldar.

Hluti II

Alda
Eftir storminn lifir aldan.

r
Mrgum flotar ein r til lands.
Bgt er einni r til lands a ra.
a er uggvnt hvar ralaus lendir.
Rekur tum ri s llum rum.

Bra
Sjaldan er ein bran stk.
egar ein bran rs er nnur vs.

Bor
tla skal bor fyrir bru.
Margur er ar ori sem hann er ekki bori.

Byr
Ekki sigla allir sama byr.
eir f byr sem ba.
Njta skal byrjar bst.
Kngur vill sigla en byr hltur a ra.

Djp
Botnlaust djp er bgt a kann.

Drukkna
Margur drukknar nrri landi.

Fiskur
Betra er ltill fiskur en tmur diskur.
Enginn dregur annars fisk r sj.
Jafnir fiskar spyrast best.
List fiskur ef lengi er barinn.

Fltur
Fltur mean ekki sekkur.

Hkarl
Ekki er hkarlinn hrundsr.

Land
Fagurt er landi fri sjvar.

Logn
Logn er leia best.
Svipult er svar logn.
Oft fer logn undan stormi.
Logn er launviri.

Reii
Stutt er skipmanna reii.

Ra
Betra er a ra en reka undan.
S situr sig ekki r fri sem fyrstur rr.
Ra verur fyrst til hins nsta ness.
Ekki verur fyrr ll nesin ri.
ungur er egjandi rur.

Rari
rinni kennir illur rari.

Segl
Aka skal eftir vindi.
ll segl eiga ei ll skip.

Sigla
Vant er a sigla milli skers og bru.
Fleiri vera a sigla en eir sem sumarveri hafa.

Sjmaur
Margt er sjmanna hjali.
Ills er sjmanns vi.

Sjr
Svipull er sjvar afli.
Allir renna blint sjinn.

Sporur
Ekki er hann sporur margorur og gleur hann brnin.
Eftir er sporur af s hfu.

Ver
Allir eru giftir verinu.
Allir ltust kvntir verinu.

orskur
egjandi kemur orskur la.

ngull
Allt er betra en berir nglar.
Flest er betri beita en berir nglar.
Btur beittan ngul.
ngulsr fiskur forast alla beitu.

III hluti

Barn
Daufur er barnlaus br.
Hart hrs gerir brnin vs.
ungt stynur rbei barn.
Vandaga er veikt og hli barn.
Berja skal barn til batnaar.
Gef ei barni nema biji.
misjfnu rfast brnin best.
Vaxa brn vatn drekki.
Skri gera barni blint en hnfur eineygt.
a er sk sem maur gefur barni snu.

Blja
Bltt er blju brumi.
Skammur er blju brminn.
Misheitur er blju brminn.

Brir
Allir brur mega eitt kl spa.
Jfn eru brra bti.
Illur brir er mrgum vin verri.
Ber er hver bakinu nema sr brir sr eigi.
Enginn er annars brir leik.
Engin er brir annars ney.

Brur
Enginn er s leppali a ekki vilja f sr bri.
Sbin brur verur sorgmdd kona.
Byrst er brur a fyrsta bili en viknar san.

Dttir
Dttirin klist oft mur mttli.
Dttir fer mur serk.
a er ekki hgt a gera tvo mga r einni dtturinni.

Fair
Hver mun mr trr ef fairinn bregst?
Fleygir fsum a furhsum.
Ekki n allir ftsporum fera.
Fir eru furbetrungar.
Fir ekkja fur sinn rtt.
Feranna dleysi er barnanna bl.

Flj
Fjarri skal flja leita.

Frilla
Betra er a vera gs manns frilla en gefin illa.

Frndi
Frndi er fastur eyrir.
Fll er frnda rgur.
Fjrur skyldi milli frnda og vk milli vina.
Ekki er djpsett frnda fylgi.
Ekki stendur fast frndsemi.
Betra er gott fylgi en frnda sto.

Giftast
Betra er a vera giftur en illa giftur.
Gott eiga eir sem giftir eru en gu hjlpi mr.
Gifting dag, skrn morgun.

Illur
Illt er ttgjarnast.

Jfur
Spyr tt a jfrum.

Kona
Flestum minnkar frelsi fengin er kona.
S konu sem kaupir.
Dugandi konu kaupir enginn of drt.

Kyn
Tvennt er kyn a manni hverjum.
Kippir hverjum kyn sitt.
Hva er snu kyni lkt.
Allir hafa einhverja kynfylgju.
Rkt er kynfylgjan.

Laukur
Einn er laukur tt hverri.
Betra er a vera laukur ltilli tt en strkur strri.

Mgur
Mrgum bregst mga stoin.

Mir
Fr er fair, enginn sem mir.
Betri er ftk mir en fullrkur fair.
Mir dylur barnsins bresti.
Milt er murhjarta.
Mjk er murhndin.
unnt er mureyra.

Nafn
Gulli betra er gfugt nafn.
Margur kafnar undir nafni.
Margur hefur nafn en litla rentu.
Flestir hafa fjrung af nafni.

Sonur
Betri er sonur salin s.
logni eru allir synir formenn.

tt
Oft er drengur dnumanns tt.
Einn er aukvisi ttar hverrar.
Oft er grey gs manns tt.
Allir eiga tt til Adams a telja.

IV hluti

Auna
Enginn rur aunu sinni sjlfur.
Auna rur sigri.
Aunan er einhltust.
Auna rur llum hag.
Margur neytir meir aunu en laga.

kvara
Maurinn kvarar en gu rur.

Banasr
Ekki tjir a binda um banasri.

Ba
Hva bur sinnar stundar.
Allt bur sns tma.
Langt ykir eim sem binn bur.

Brega
Bregur flestum banadgri.
N er Bleik brugi.

Bl
Margt er manna bli.
Sll er s sem annars bl btir.
Margur er borinn bls degi.
Bt fylgir bli hverju.
Allir vilja sns bls blindir vera.

Dagur
A kveldi skal dag lofa.
Enginn dagur er til enda tryggur.
Ekki skna allir dagar eins heitt.
Ekki er allra daga komi kvld.
Dagur kemur eftir ennan dag.
Margur bgan dag en bltt kvld.
Dagar er t nttu nlgur.
Ekki er a kva komnum degi.
dag mr, morgun r.

Daui
ll vin er daui.
Dauinn er lfsins hli.
Dauinn er llum auinn.
Blindur er dauadagur.
Dauinn bls ekki bsnum fyrir sr.
Dauinn ltur ekki eyta lur fyrir sr.
Dauinn er eim kr sem hamingjan er mtbr.
Betri er skammur daui en lng kvl.
Eins daui er annars brau.

Draumur
Svo rtist hver draumur sem hann er rinn.
Mikill draumur er fyrir litlu efni.
Huggar hlfur draumur.
Hryggan mann dreymir sjaldan gleilega drauma.

Endi
Allt tekur enda um sir.
Allt tekur enda nema eilfin.
Enginn veit sitt endadgur.

l
ll l birtir um sir.
lin ykja mrgum ljt.
ll l hafa rof.
Eitt l a er aldrei birtir.

Fara
Margt fer ruvsi en tla er.
Svo fer hver sem fr er.
Ftt er betra en fara vel.
fer flestum aftur a fullfari er fram.
egar gera betur en vel fer oft verr en illa.

Feigur
Verur hver a fara er hann er feigur.
Ekki verur feigum fora n feigum hel komi.
Margur er feigs voinn.
eir vera a falla sem feigir eru.
Brynja gefur ei feigum fjr.
Engi er a feigari framarla standi orrustu.
Aus er feigs vk.
Blind er feigs manns fr.
Fljt er feigs manns fer.
Engi m feig sinni fora.
Allir eru feigir fddir.
Feig rur s er lfi gaf.

Fjr
Allt ltur fjrvi fyrr.
Frekur er hver til fjrsins.
Fjr er flestum srast.
Fjr er sem hangi hr.
Flestir vera fjrlausn fegnir.

Forlg
Torstt er a forast forlgin.
hgt mun forlgin flja.
Verur hver eftir snum forlgum a leita.
Rmm eru forlgin.

Gu
Margar eru gtur til gus.
Alla sr gu um sir.
Gu lur margt sem hann leyfir ekki.
Alt hjlpar einhver gu.
Gu hjlpar eim sem hjlpa sr sjlfur.
Gus vin skaar engin skepna.
Gu gefur brau me barni.
Undarlega tdeilir gu snum gfum.
Enginn kemst lengra en gu vill.

Gfa
Hver er sinnar gfu smiur.
Enginn gefur sr gfuna sjlfur.
S fr gfu sem gu vill.
Gu ei gfumanninn nema hlfan.
Sitt er hvort gfa ea gjrvileikur.

Hamingja
Illt er vi hamingjuna a etja.
Rammvillt er hamingjuhjli.
Hamingjan fylgir heimskingjanum.
Hamingjan er ekki herravnd.

Ln
Ekki er lni allra.
Lni er valt og lukkan hl.
Brigult er ln sem brothtt gler.
Betra er ln en liggjandi f.
Heilu lni skal hver aftur skila.
Misskipt er manna lni.

Lifa
Allt lifir a sem matinn etur.
Svo lifir hver sem lyndur er.
Svo lengi lrir sem lifir.
Engin lifir lengi vi tma moldarveggi.
Enginn m lknarlaust lifa.
S lifir leiu lfi sem lifir aeins fyrir sig.
Margur er langt leiddur en lifir .

Lf
Hverjum er lfi srast a lta.
Drmtt er lfi dauinn kallar.
Litlu betra er lf en hel.
Tpast er lfsins lei.
Lf er sem leiki ri.
Ekki er langt milli lf og daua.
Me la skal lf fa.
Lfi er stutt en listin lng.
Langt lf, lng arma.
Flest er lengur uppi en lf manns.

Lukka
Sgandi lukka er best.
Misholl er mnnum lukkan.

Mannor
Mannor lifir maurinn deyi.
Mannor fylgir manni til dyra.

Mein
Sitt vill meini srhvern j.
Snemma byrja manna mein.
Allir bera eitthvert mein til grafar.
Hgist mein um er rtt.

Ntt
Nttin er mnnum til na skpu.
Ntt verur naureyttur feginn.
Ekki er ti ll ntt enn, sagi draugurinn.
Ekki er ll ntt ti enn.
Engin ntt er svo dimm a eigi komi dagur eftir.
Engin rur snum ntursta.
g lt ar ntt sem nemur og kvld sem kemur.

ln
Ekki er lni lengi til a vilja.
Illt er rum ln sitt a kenna.
Ekki rur lni vi einteyming.
gfan er rmm og rk.
egar hsi er fullgert kemur gfan og sest ar a.

skp
Ekki m vi skpunum vinna.
Engin skp standa lengi.
Engum er illt skapa.
Hlja skyldi a skpunum en ei fyrir eim vera.

Samviska
Vondar eru tlur samviskunnar.
Vond samviska sturlar manninn.

Sr
Hulin sr eru httust.
Illa gra gmul sr.

Siur
Sinn er siur landi hverju.
Lttur er s sem ekki fylgir lands sium.
Hverjum ykja snir siir smilegir.
Nir siir koma me njum herrum.
Af vondum lgum versna siir.

Tmi
Tvennir eru tmarnir.
Tmarnir breytast og mennirnir me.
Taka ber vel tma hverjum.

Verld
Margan hefur verldin villt.
Vlt er veraldar blan.
Ekki leikur verldin eins vi alla.

rast
Ekki tjir a rast um orinn hlut.
vi
Margt skipast mannsvi.
Misjfn vi er best.
Engin er vi n sorgar.
Engin veit sna vina fyrr en ll er.

V Hluti

Athugaleysi
Hltur jafnan illt af athugaleysinu.

rla
S rla rs verur margs vs.

Baga
Ber ei fram bgur lti eru fum fgur.

Bera
Nr er a bera inn en t.
Fir vilja bera af rum blaki.

Bi
Betri er bi en brri.
Oftast rnar reiin bium.
Sjaldan er bi til batnaar.
F ml batna bium.
Ba m sr til batnaar.

Bija
Engum arf ills a bija, allt jafnast upp um sir.
Betra er a bija en stela.
A bija er mnnum misjafnt lagi.

Dans
Far dans en gttu hvar stgur.
Dans er grunga glys.
Oft kemst s krappan dans sem ekki leitar fyrir sr.

Dramb
Dramb er falli nst.
Fullur af drambi stendur stinnur ambi.
Margur elur dramb sitt annarra sveita.

Drengur
S er drengur sem gengur.

Dygg
Oft er dygg undir dkkum hrum.
Dyggin er me djpum rtum.
Betri er dygg en dr tt.
Dygg er gulli drmtari.
ar dofnar dygg sem slfi situr.

Dyr
Margur leyfir sr opnar dyr inn a ganga.

Efna
Betra er lofa en illa efnt.
Auvelt er a lofa, rugt a efna.

Einn
Betri er einn me yndi en tveir me trega.
Ekki arf einum a l.

Eldur
Lt ei eld arni deyja.
Illt er eld a bera snu skauti.

Endir
Endirinn skyldi upphafi skoa.
endirinn er gur er allt gott.

Fingur
Allir fingur eru jafnlangir egar eir eru lfann lagir.

Flas
Flas falli nst.
Flas gerir engan flti.
Flas og slys eru frunautar.
Margur flasar fs til sns skaa.
Margan hefur flasi fellt.

Flr
Oft mlir s fagurt er fltt hyggur.

Forvitinn
Forvitinn vill allt vita nema sna eigin vmm.
Ftt bur gott af forvitninni.
S sem aldrei er forvitinn verur aldrei frur.

Gaman
Gaman skyldi grskulaust vera.
Ekki er gaman nema gott s.
Oft verur grtt r gamni.
Oft verur hljtt eftir gamani.

Gfa
Betra er a vera prddur me gfum en gjrvileika.

Ge
Gott er eim sem ge hefur glatt.
Gepri er gulli betri.
Glaur skal maur gerauna milli.

Happ
Ekki er happi a hrsa fyrr en hloti er.
Hrsa happi hnd geymir.

Hika
A hika er sama og tapa.
Sjaldan hltur hikandi happ.

Hf
Hf er hagkvmast.
Allt kann s er hfi kann.

Hreykja
Engi er a hrri hann hreyki sr.
S hrapar oft lgt sem hreykist htt.
Margur hreykir lnuum hatti.

Ijuleysi
Ijuleysi er rt alls ills.

Illur
Illt er betra en ekki.
Betra er illt lti en anna verra.
Betra er sefa illt en upp vaki.
Illt er best a bta ef m.
Illt gerir engum gott.

Kapp
Varastu kapp vinna megir.
Kapp er best me forsj.

Langrkni
Langrkni er lundungum verst.

Lasta
Lastau ekki lkan r.
Lastau ei frekt a margir lofa.
Vertu lastvar – lasta ig frri.

Latur
Oft hefur vinnulatur viljuga tungu.
Lgum manni eru allir dagar jafnheilagir.
Betri er latur en lipur til illverka.

L
Engin skyldi rum l.
Margur lir a rum sem hann leikur sjlfur.

Lof
Vant er manni a lofa mean lifir.
Lofi laar brosi.
Oft dregur lofi hi halanum.
Sannarlegt lof er ekki um of.

Lygi
Lygum hfa laun ill.
Ein lygi bur annarri heim.
Lygin hefur tu hfu.
Aftur hverfur lygi er snnu mtir.
Lyginn munnur rnir hvern mann heiri.

Magi
Margur hefur magann fyrir sinn gu.
Fyrri er nring en fullur magi.

Mlugur
Margt ber mlugum gma.
Mlugum er mein a egja.

Mealhf
Mealhfi er marghfast.
Vandrata er mealhfi.
Mealhf er best.

Montinn
S er montnastur sem minnst er vari.

Mlgi
Oft bagar rf mlgi.
Mrgum gerir mlgin skemmd.

Njung
Ftt er njunginni ng.
njungarnar er nmi tamt.
njungum er ungs manns auga.

Ofstopi
Ofstopi er vinur skilnings.

farir
Illt er a hlakka yfir annars frum.
Engum er r annars frum.

Rasa
Illt er a rasa fyrir r fram.
Margur rasar fyrir r fram.

Raup
Betri er raun g en raup miki.
Raup er rags manns gaman.
Rrt verur raupi rekst a til baka.

Reii
Ill er of br reii.
R skyldu menn reii gefa.
Sjaldan verur rttsn reii.
Srhverjum ykir sn reii rttvs.
ar er reiin sem vanin er.
Aldrei geisar reii n rangltis.
Oftast er reiur orgreiur.
Rmm eru reiitr.
Reiin og vn ltur hjarta segja til sn.

Sll
S er sll sem snu ann.
Sll er a veita en vola.
Slla er a gefa en iggja.
Engin er sll fyrir sitt endadgur.
Seint koma slir en koma .
Flest fsir og snu r upp, Imba mn.

Sk
Betra er a jta sannri sk en neita.
Sk btur sekan.
Skin btur srara en tnnin.
Oft fist sk til gangs.
Brigsla engum um btta sk.

Tala
Margt er tala og misjafnt satt.
Betra er a tala ftt um flest.
Margur talar litla stund og irast lengi eftir.
Trll toga tungu r hfi.
Svo talar hver sem honum er tamast.
Margt verur tala mean ei er frein tungan.

Tunga
Betri er snjll tunga en kembt hr.
Oftast er tungutrr tindafr.
Ekki er tungan bein en oft brtur hn stein.
a er tungunni tamast sem hjartanu er krast.
Engin skyldi hafa tvr tungur einu hfi.
Gott er a hafa tungur tvr og tala sitt me hvorri.
Margur hefur tvr tungur einu hfi.
ar er ekki von gu sem tvr tungur eru einu hfi.

egja
Enginn er alheimskur ef egja kann.
eim er list er egja kann.
S enkir sem egjandi situr.
Ekki er t einhltt a egja.

jna
Fir kunna tveim herrum senn a jna.
Vandi er tveimur herrum a jna og vera bum trr.

fund
fund er rrisul.
fund kefur alla dygg.
fund fylgir orstr gum.
fund dregur illan sla.
Hinn fundsjki er sinn eiginn bull.

VI Hluti

Auur
Auurinn er afl eirra hluta sem gera skal.
Auurinn btir alla skk ef ei vri mt bori.
Oft gengur auur fyrir mannkostum.
Ei fylgja au allar dygir.

girnd
girnd vex me eyri hverjum.
Aldrei verur girnd sdd.
girndin er rt alls ills.
girndin er sn eigin stjpa.
gjarn er tt vi jf.

Bak
Margur beygir baki en ber lti heim.

Bein
a arf sterk bein til a ola ga daga.

Eiga
Fagna ei fyrr en tt.
v ttu svo ftt a ntir ei smtt.
Enginn veit hva tt hefur fyrr en misst hefur.

Ftkt
Betri er seyrulaus ftkt en illa fenginn auur.
Ftkt er ltum fylgism.
Ftkt er elli fylgispk.
Fr er verri ftkur s.
Ftkur m ei fra konu eiga n fagran hest.
lfng forast ftks gng.
Ftkur m snemma fara a htta.

Gefa
Enginn gefur af engu.
S gefur mest sem minnst m.
Margur gefur svo hann glpnar eftir.
Svo gefur hver sem hann er gur til.
Ekki er skoa upp ann folann sem gefinn er.

Gull
Margur verur gullinu ginntur.
Ofkaupa m gulli.
Nr gull talar gefur verldin hlj.
Tna m gull r grjti.
Ekki er allt gull sem glir.
Fyrir gullguum gerir margur knsig.
S grtur ekki gulli sem ekki a.

Heimur
Snauur inn heim, reigi t r honum.

Hroki
Hroki vex hkkar pyngju.

Hungur
Hungur kennir hndum vinnu.
Tv hungurml gera hi rija grugt.
Hungur er hjna hatur.
hvlu er skst hungur a ola.

Kl
Betra er kl koti en krs herrasloti.
a er enginn stleiki tvsonu kali.
S er verugur sns kjts er sitt kl t.

Matur
Fleira er matur en feitt kjt.
Matur er mannsins megin.
Maturinn er fyrir llu allt er a matur magann kemst nema holtartur einar.
Misjafnt er maturinn magafastur.
Gott er a hafa mikinn mat og marga helgidaga.
Magur matur er betri en tmt fat.

hf
F eru hfin lng.
hfi fr sult um sir.
Ekkert hf kann lengi a standast.
tlenskt hf btur verst.
Eftir hf kemur rbirg.

VII Hluti

Elli
Allir vilja elli ba en enginn hennar meinsemd a la.
Flest fer me elli.
Ellin hallar llum leik.
Oft hefur ellin skunnar not.
Bgt er a tefja fyrir ellinni.

Engill
Margur er r ungur en engill gamall.

Frg
Frg er elli fylgispk.

Gamall
Oft er gott a er gamlir kvea.
Oft gefur gamall maur g r.
Ekki er hgt gamlan a ginna.
Gott er a vera gamall og muna margt.
Fir gera gmlum betur.
Illt er a kenna afgmlum.
Illt er a kenna gmlum hirsii.

Gaman
Lti er ungs manns gaman.

Hrrur
Gott er a pra hrrur me ru.

Lra
Enginn er of gamall gott a lra.
Ungur skyldi lra ef aldraur skyldi kunna.

Ungur
Enginn veit hva s ungi kann a vera.
Hva ungur nemur gamall temur.
Felst er ungum numi.
stugt er ungra r.
Alllti er ungs manns gaman.
etta er ungt og leikur sr.
Lengi man a er ungur getur.
Of lengi m ungur maur hglega lifa.
Ungir til da, gamlir til ra.

ska
Engin er ska n breka.
dul er skan.
Hltur skunnar veldur oft trum ellinnar.
Auginnt er skan.

VIII Hluti

Afglapi
mt eru afglapaor.

Annar
Enginn sr lengra en til tannanna.

Auga
Auga er spegill slarinnar.
Oft eru augu innra manns spegill.
Auga gerir margan uppvsan.
Auga dregst a yndi.
ar er auga sem unir.
Eigi leyna augu ef ann kona manni.
Ekki er allt sem augun dma

r
Allar r renna til sjvar.
A si skal stemma.
Allar girnast r sj.

st
Heit er s st er meinum br.
Seint fyrnast fornar stir.
st vex me vana.

Biskup
Enginn verur barinn biskup.

Blindur
fs mundi blindur sj.
Ekki eru blindir brautargengir.
Blindur ratar sjaldan rtt.
Blindan skal braut leia.
Bgt er a blindur blindan leii.

Bk
Blindur er bklaus maur.
Fyrir mrgu gerir bkin r.
Allir eru eina bkina lrir.
Ekki verur bkviti askana lti.
Bk er best vina.
Betra er berfttum en bkarlausum a vera.

Brenna
S brennur fyrst sem eldinum er nst.
eir brenna er of nrri eldi sitja.
Betra er a flja en eldi brenna.
Illt er a brenna en verra er a vinna til ess.
Srt brenna gmarnir en srara brennur hjarta.

Byri
Hver hefur sna byri a bera.
Taktu ei strri byri en bori getur.

Daufur
Daufur veit ei deili hljum.
Hva skal daufum hrpuslttur?
Dlt ykir vi daufan.
Ekki arf ormargt vi hinn daufa.

Deila
Sjaldan veldur einn egar tveir deila.
Illt er vi dran a deila.
Oft verur af litlu efni lng deila.

Drjgur
Drjgt er a sem drpur.

Dropi
Dropinn holar haran stein.

Dmi
Gott dmi er vi ga ru.
Einsdmin eru verst.
Til ess eru vond dmi a varast au.
Dmin eru deginum ljsari.

Eldur
Oft verur mikill eldur af litlum neista.
Allir eldar brenna t um sir.

Eyra
Seint reytist eyra a heyra.
Fsir eyru illt a heyra.
Mrgum kljar eyrun vi kvisi.

Finna
a finnst hlkunni sem fali er snjnum.
Brag er a ef sjlfur finnur.

Ffl
v er ffl a ftt er a kennt.
Fflinu skal forai etja.
Fflin eru getspkust.
Flest verur fflinu a orum.

Fjarlgin
Fjarlgin gerir fjllin bl og mennina mikla.

Ftur
S drepur oft fti er augnanna missir.
Viljugur er ftur til vinar hsa.
Illt er einum fti a standa.
Ftur hljta bk a bera en bolur hfu.

Friur
Friurinn teur tn og engi.
Enginn hefur lengur fri en hans ngranni.

Ganga
Margt gengur verr en varir.
Gengur hverjum nokku til ess sem hann gerir.

Gikkur
Margur er gikkur hann s gamall.
Eftir tlendri j apar gikkurinn.

Heimskur
fu kann heimskur hf.
Heimskum er gn best.
Heimskur veit ei sns maga ml.

Hjarta
Betra er gott hjarta en hvatt sver.
Oft er deigt hjarta undir drri brynju.
Ekki hafa allir hjarta vrunum.

Hugur
Hugurinn ber mann hlfa lei.
Hugurinn er hlfur draumur.
Margur um hug sr mla kann.

Hygginn
Hljur er hygginn maur.
Sjaldan hlr hygginn htt.
Veit hygginn hva vi sitt hfi er.
Hygginn ltur sr segjast.
Hygginn vinnur m sinn me visku.
Oft hafa hyggnir menn heimska nija.

Hfu
Hrra ber hfu en herar.
Hfui verur ftum falli a varna.
Bgt er a berja hfinu vi steinninn.

Hggva
Heggur s er hlfa skyldi.
Ekki er hgt a hggva haldi er fyrir.

Kerling
Kerling vill hafa nokku fyrir sinn sn.
Ekki er gjf kerlingareyranu.

Kollttur
Illt er a kljst vi kollttan.

Krkur
Snemma beygist krkurinn til ess sem vera vill.

Lilja
Allir vildu Lilju kvei hafa.

Ljga
Vel lgur s er me vitnum lgur.
Svo m einn ljga a einn hangi.
Mrgu lgur s margt talar.



Lkas
Ekki skrifar Lkas svo.

Lta
S verur a lta sem lgra hefur vald.
S verur a lta sem lgar hefur dyr.

Lknir
Lknir bjargar sjlfum sr.

Maur
Maur skal eftir mann lifa.
Munur er a mannslii.
Maur er manns gaman.
Huggun er manni mnnum a.
Maurinn einn er ei nema hlfur.

Ml
Oft f vond ml vnar stoir.
Illt er rangt ml a verja.
Allir hafa nokku til sns mls.
Af mli m manninn ekkja.

Or
Brtt fer or er um munn lur.
Fer or og flgur.
Tlu or vera ekki aftur tekin.
Engin lifir oralaust.
Fst or hafa minnsta byrg.
Or eru til alls fyrst.
Oft tur or um eyra.

R
Oft hafa g r r refsbelg komi.

Rgur
Rgstungur reka fri r hsi.

Saga
er ei sagan ef ei er yrkisefni.
Brur er sgusmiur.

Sannleikur
Sannleikurinn er sagna bestur.
Oft m satt kyrrt liggja.
Sannleikurinn er sagnafr en lygin langor.
Oft er sannleikurinn seinn r munni.
Sannleikanum verur hver srreiastur.
Sannleikurinn btur best.

Sr
Hver hefur sn a binda sr.
Oft eru au srin verst sem ekki bla.
a er lti sr sem ekki svur.

Segja
Segu a heldur steininum heldur en engum.
Hver veit a sem aldrei segist.
Seint segist eim er aldrei segist.
Margt verur seinna en segir.
Seg mr a sunnan, g er nkominn a noran.

Sekur
Fr gengur sekur af sjlfs dmi.

Skarn
Oft kann a loa skarn vi skl.

Skemmtun
a er skammvinn skemmtun a pissa sk sinn.

Skria
ar er skriunnar von sem hn hefur fyrr falli.
Oft vita vlur skriu.

Skmm
a btir skmmina a bta af henni hfui.

Sofa
Ekki tjir a sofa til sfara.

Spmaur
Enginn er spmaur snu furlandi.

Spa
Ei er sopi tt ausuna s komi.

Sver
Illt er a eiga sver sitt annars slrum.
Oft er vondum skeium vnt sver.

Tr
Oft verur tr r mjkum kvisti.
Lifandi tr fjlgar lengi greinum.
Falls er von af fornu tr.
a tr er betra sem bognar en hitt sem brestur.
Bgt er rtta a tr sem bogi er vaxi.

Tnn
Oft hljta gar tennur illt a tyggja.
Illt er a bta tnnum sjlfs kjaft.

Vatn
Djp vtn falla fram me minnstum gn.
ll vtn renna til sjvar.
N falla vtn ll til Drafjarar.

Vegur
Flest verur kunnugum a vegi.
hrsi og hu grasi er augna vegur en ekki fta.

Vilji
Viljann dregur hlft hlass.
Gur vilji ekur ungu hlassi heim.
Taka skal viljann fyrir verki.

Vinur
Hreinir reikningar gera ga vini.

Vitur
S vgir sem viti hefur meira.

Vsa
Hgt er a skilja hlfkvena vsu.
Aldrei er g vsa of oft kvein.

Vti
Sjlfs eru vtin verst .

Vondur
Sjaldan verur vondum vmmum bil.
Fyrri er vondur en verstur.
Einhvers staar vera vondir a vera.
Lengi getur vont versna.
Vondir menn drekka um sir dreggjar snar.
a kemur vel vondan.

akka
Ekki er vert a akka ur en maur smakkar.